Menu

Η δύναμη της αμφιβολίας και η προέλευσης της

Υπαρχει ενα θεατρικό εργο που λέγεται «ο πατέρας». Είναι του Αυγούστου Στρίντμπεργκ. Σε αυτο το έργο ο συγγραφέας εκτός των άλλων πραγματεύεται το ζήτημα της αμφιβολίας και την δύναμη που μπορεί να εχει υπο ορισμένες συνθήκες. Στο έργο αυτό, ο ιλαρχος Αντολφ καταλήγες δεμενος σε ζουρλομανδύα και οδηγείται στο ψυχιατρείο, αφού από τη στιγμή που η γυναίκα του του έσπειρε την αμφιβολία οτι η κόρη του μπορεί να μην ειναι κόρη του, εκείνος έχασε κάθε εσωτερική ψυχική ισορροπία. Είναι πραγματι ενα τρομερό συναίσθημα αυτό της αμφιβολίας.

Καθώς γεννιόμαστε και ερχόμαστε σε ενα κόσμο εντελώς καινουριο και εντελώς ξενο, δεν έχουμε την αίσθηση που αποκτούμε οταν ειμαστε ενήλικες οτι ειμαστε εμείς ο εαυτός μας. Ο εαυτός μας ειναι ενα με τη φιγούρα που μας φροντίζει. Αδιαχώριστος. Σε εκεινη την περίοδο δεν υπαρχει εαυτός αλλα η έννοια του εαυτού νοείται μεσα από την δυαδική σχέση. Σε αυτη την τροχιά ζούμε και μέσα σε αυτη την δυαδικότητα υπάρχουμε. Μεσα εκεί υπάρχει ασφάλεια, ζεστασιά και ενα αίσθημα οτι ειμαστε τα πάντα, σα να βρισκόμαστε στο σύμπαν, σα να μπορούμε να διαλυθούμε και μια αίσθηση σα να ειμαστε ενέργεια. Ο εαυτός με την αργότερη μορφή είναι ακομα πολυ μακριά.

Σε αυτη την δυαδικότητα υπάρχουν κάποια χαρακτηριστικά. Ενα πρώτο και βασικό είναι η παντοδυναμία. Τα πάντα μπορούν να γίνουν. Αυτή είναι η αίσθηση. Το «εγω κι εσύ μαζί» που λέει καποιο τραγούδι, αποτελεί έναν παντοδύναμο πυρήνα όπου δεν λείπει τίποτα, η ευχαριστηση ειναι άπλετη και δεν υπαρχει η αίσθηση της απειλής.

Τί γινεται ομως οταν η μαμά λειψει για λίγο; Τι γινεται οταν εχει συμβεί μια στιγμή όπου ούτε ο ύπνος είναι παρών, ούτε η μαμά ειναι παρούσα; Τα πάντα δείχνουν να καταστρέφονται. Αισθηματα πόνου και καψιματος αλλα και αισθηματα πνιγμου κανουν την εμφανιση τους. Που πήγε ολη αυτη η παντοδυναμία; Που χάθηκε και πάει; Ειναι οριστική; Τελειώνει για πάντα; Η αμφιβολία είναι ισχυρή. Μπορώ μόνος μου; Τι να κανω; Απο που να πιαστώ; Πως να ξεκινήσω μονος μου; Χάνομαι.

Η ζωή ειναι γεματη αμφιβολίες. Αργότερα μπαίνουν αλλα στη μέση. Με αγαπάει οσο και το μπαμπά; Με αγάπησε ποτε αληθινά; Καταλαβαινει πραγματικά τι ανάγκες εχω; Σωρος τα ερωτήματα. Είναι βέβαια λίγο πολυπλοκότερο όλο το σύστημα της αμφιβολίας γιατί σχετίζεται με το πως αντιδράει η μαμά στον πρώτο χρόνο στις επιθέσεις του μωρού, ποσο το αφήνει να ματαιωθεί κτλ. Δεν έχουμε εδω το χώρο για τέτοια ανάλυση. Το ζήτημα ειναι οτι ο άνθρωπος, εχει να αναρωτηθεί για το που παει η παντοδυναμία που αισθανόταν οτι ειχε κάποτε οταν ήταν ένας εαυτός με τη μητερα του.

Η αμφιβολία θα υπαρχει πάντα σε ενα βαθμό. Ειναι στοματικής προελεύσεως. Όπως οταν δεν μας αρέσει κάτι και τελικά το φτύνουμε. Οταν ομως σε πιέζει κάποιος να το φας, αυτο δεν ειναι καλο. Γιατί μετά δημιουργείται μια αίσθηση οτι βάζεις μεσα σου κάτι που δεν ειναι δικό σου, δεν ηρθε να γίνει μέρος του εαυτού σου φυσιολογικά. Κι ύστερα προσπαθείς για παράδειγμα να το βγάλεις με βουλιμικό τρόπο (πρόκληση εμετού). Εκει το προβλημα ειναι μεγαλο γιατι εχει γίνει μια ενδοβολή με τροπο βίαιο και οταν δεν είναι δυνατό να αντιμετωπιστει με άλλους τρόπους, τότε επιστρατεύεται το σώμα. Άλλωστε αυτό γινεται πάντοτε στην λειτουργία του ψυχισμού. Τα μωρά αλλά και οι ενήλικες, οταν δεν βρίσκουν άλλο τροπο χειρισμου των εντάσεων, αρρωσταίνουν.

Ουσιαστικά η αμφιβολία είναι μια μορφή αρρώστιας η οποία απευθύνεται στην μητερα, ρωτώντας την αν μπορεί ακόμα να βοηθήσει σε μια δύσκολη στιγμή. Στις θρησκείες υπαρχει η επίκληση σε μια θεότητα, παντοδύναμη, όπου την επικαλείται ο πιστός προκειμενου να τον βοηθησει. Αυτο γινεται στις πολυ δύσκολες στιγμές, εκεί όπου πρέπει να βρεθεί κάτι που «χωρίς αμφιβολία» να μπορέσει να βοηθήσει. Άρα εδώ υπαρχει κι ενα ζήτημα άρνησης, το γεγονός οτι αρνείται κανεις να δεχτεί το οδυνηρό της έλευσης μιας αρρώστιας, ή την αποτυχία σε μια προσπάθεια. Η άρνηση είναι πολυ δυνατο φαινόμενο, δεν υποχωρεί εύκολα. Άλλωστε για τούτο το λόγο επιστρατεύεται, για να μπορέσει να αντιμετωπίσει την ανάδυση οδυνηρών συναισθημάτων τα οποία φοβίζουν την ψυχική σταθερότητα.

Ετσι λοιπόν η αμφιβολία αποτελεί την κορυφή του παγόβουνου όπως βλεπετε, κι ετσι εμφανίζεται σαν αμυνα. Ειναι προτιμοτερο να αμφιβάλλω από το να δεχτώ οτι δεν εχω τον σύμμαχο που νομιζα οτι είχα, ή να αποδεχτώ ότι η παντοδυναμία εχει τελειώσει. Όντως κάποια πραγματα χρειάζονται ψάξιμο όπως π.χ στην επιστήμη, στη φύση κτλ αλλα κι αυτά κάποτε έχουν ενα αποτέλεσμα, καταλήγουν κάπου, σταθεροποιούνται και δίνουν την αίσθηση οτι έστω και για το λίγο της ύπαρξης, μπορούμε να έχουμε μια καπως ευχάριστη παραμονή σε αυτο τον «χωρίς αμφιβολία» μάταιο κόσμο.

Joomla SEF URLs by Artio

Επικοινωνία


Καρνεάδου 37, Κολωνάκι,